Lichte beweging in de eerste week na ontslag uit het ziekenhuis lijkt veilig voor patiënten die een hartinfarct hebben doorgemaakt. Dat blijkt uit onderzoek van het Radboudumc, gepubliceerd in het American Journal of Preventive Cardiology.
Voor fysiotherapeuten is dit een relevant signaal. Veel patiënten zijn na een hartinfarct onzeker over bewegen. Ze zijn bang dat inspanning klachten uitlokt of opnieuw schade veroorzaakt. Ook zorgverleners adviseren soms om het vooral rustig aan te doen. Dit onderzoek laat zien dat lichte dagelijkse activiteit kort na ontslag niet samenhing met meer hartproblemen op korte of lange termijn.
Onderzoek bij 165 patiënten na hartinfarct
De studie volgde patiënten die tussen januari 2019 en september 2021 waren opgenomen in het Radboudumc met een STEMI of NSTEMI. Van de 200 geïncludeerde patiënten hadden 165 patiënten voldoende bruikbare data van een bewegingsmeter en volledige klinische follow-up.
De deelnemers droegen in de eerste week na ontslag een gevalideerde bewegingsmeter op het bovenbeen. Daarmee werd objectief gemeten hoeveel zij bewogen en hoe intensief die activiteit was. Ook werd het beweeggedrag vóór het infarct in kaart gebracht met een vragenlijst.
De onderzoekers keken daarna tot vijf jaar na het infarct naar zogenoemde MACE, oftewel ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen. Daaronder vielen overlijden door alle oorzaken, een nieuw infarct, ongeplande revascularisatie, acuut hartfalen en beroerte.
Wat deden patiënten in de eerste week na ontslag?
De mediane beweegtijd na ontslag was 3,4 uur per dag. Daarin zat gemiddeld 24 minuten matig tot intensieve activiteit per dag. Het grootste deel van de activiteit bestond uit lichte dagelijkse beweging.
Denk aan activiteiten zoals:
- aankleden;
- lopen in en om huis;
- koffiezetten;
- lichte huishoudelijke taken;
- rustig wandelen.
De studie ging dus niet over intensieve training, zware krachttraining of sport direct na het infarct. Dat onderscheid is belangrijk voor de vertaling naar de fysiotherapiepraktijk.
Geen hoger risico bij meer activiteit na ontslag
De onderzoekers verdeelden patiënten in een groep met relatief veel activiteit en een groep met relatief weinig activiteit in de eerste week na ontslag. Na één maand traden bij vijf patiënten in de minder actieve groep ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen op. In de actievere groep was dat bij geen enkele patiënt het geval.
Na drie en zes maanden waren de verschillen tussen de groepen vrijwel gelijk. Op drie maanden ging het om 6,1 procent in de actievere groep en 6,0 procent in de minder actieve groep. Op zes maanden ging het om 8,5 procent en 8,4 procent. Ook na correctie voor factoren zoals opnameduur en ernst van het infarct bleef er geen aanwijzing dat meer lichte activiteit direct na ontslag onveiliger was.
Ook na vijf jaar geen slechtere uitkomst door vroeg bewegen
De mediane follow-up was 4,9 jaar. In die periode kregen 50 patiënten een of meer ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen. In totaal ging het om 74 gebeurtenissen. De meest voorkomende waren ongeplande revascularisatie, een nieuw infarct en overlijden.
Ook over deze langere periode vonden de onderzoekers geen verband tussen meer activiteit in de eerste week na ontslag en een hoger risico op ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen. Dat ondersteunt het idee dat vroege lichte mobilisatie na een hartinfarct veilig lijkt bij geselecteerde patiënten.
Beweeggedrag vóór het infarct bleek wél belangrijk
Een opvallende uitkomst is dat het beweeggedrag vóór het infarct wél samenhing met de prognose. Patiënten die vóór hun opname actiever waren, hadden over vijf jaar minder ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen dan patiënten die minder bewogen.
Dat onderstreept het belang van een actieve leefstijl als beschermende factor. Tegelijk liet de studie zien dat beweeggedrag vóór het infarct niet automatisch voorspelt hoeveel iemand direct na ontslag beweegt. Een actieve patiënt vóór het infarct is dus niet vanzelfsprekend actief in de vroege herstelfase. En een minder actieve patiënt vóór het infarct kan juist in die fase begeleiding nodig hebben om veilig in beweging te komen.
Vroege fase biedt kans voor gedragsverandering
De eerste periode na een hartinfarct is vaak onzeker. Patiënten moeten wennen aan medicatie, lichamelijke signalen, vermoeidheid en angst. Juist daardoor kan deze fase ook een goed moment zijn om beweeggedrag bespreekbaar te maken.
Voor fysiotherapeuten ligt hier een duidelijke rol. Niet door patiënten direct intensief te laten trainen, maar door lichte activiteit veilig en concreet te maken. Dat kan al beginnen met uitleg over wandelen, dagelijkse taken en het rustig opbouwen van activiteit.
Wat betekent dit voor fysiotherapeuten?
Het onderzoek geeft steun aan een rustige, actieve benadering in de vroege fase na een hartinfarct. Fysiotherapeuten kunnen patiënten helpen om onnodige bewegingsangst te verminderen en tegelijk duidelijke grenzen te stellen.
Praktisch kan de fysiotherapeut inzetten op:
- uitleg over het verschil tussen lichte activiteit en training;
- het normaliseren van rustig bewegen in de eerste week na ontslag;
- het opbouwen van wandelen op geleide van klachten en belastbaarheid;
- het bespreken van angst, vermijding en onzekerheid;
- het herkennen van alarmsignalen zoals druk op de borst, ernstige benauwdheid, duizeligheid of flauwvallen;
- het voorbereiden op formele hartrevalidatie;
- afstemming met cardioloog, huisarts of hartrevalidatieteam bij twijfel.
Geen vrijbrief voor zware inspanning
De onderzoekers noemen de bevindingen hypothesevormend. Het gaat om een observationele studie. Daardoor kan het onderzoek geen hard causaal bewijs leveren. Ook was de groep relatief klein en werd activiteit alleen in de eerste week na ontslag gemeten.
Daarom is voorzichtigheid nodig bij de interpretatie. De studie laat niet zien dat intensief trainen direct na een hartinfarct veilig is. De resultaten gelden vooral voor lichte dagelijkse activiteit en rustig bewegen bij patiënten zonder ernstige mobiliteitsbeperkingen of acuut hartfalen bij opname.
Belangrijke nuance voor de praktijk
Voor fysiotherapeuten is de kern duidelijk: patiënten hoeven na een hartinfarct niet onnodig stil te blijven zitten. Lichte beweging in de eerste week na ontslag lijkt geen extra risico te geven op nieuwe ernstige hartproblemen.
De praktische boodschap aan patiënten kan zijn: blijf rustig in beweging, bouw stap voor stap op en overleg bij klachten of onzekerheid. Daarmee kan de fysiotherapeut een belangrijke brug vormen tussen ziekenhuisontslag en hartrevalidatie.
